rugnavahika nakarli – ‘सांभाळ होत नाही तर जन्माला कशाला घातलीत?’ — व्हिडिओत डॉक्टरांची भाषा समोर; पत्नीचे छत्र हरपलेल्या, चार मुलांची जबाबदारी पेलणाऱ्या बापाच्या वेदना कोण समजून घेणार?
दिंद्रुड / बीड — एका बापाच्या खांद्यावर बेशुद्ध मुलगी होती; मनात तिच्या जीवाची धास्ती होती आणि डोळ्यांसमोर पुढे काय करायचे, हा प्रश्न उभा होता. ज्या क्षणी त्याला आधाराची गरज होती, त्या क्षणी त्याच्या आर्थिक असहायतेची जाणीव ठेवून मदतीचा हात पुढे होणे अपेक्षित होते. मात्र, दिंद्रुडच्या प्राथमिक आरोग्य केंद्रातील या घटनेने माणुसकीच्या संवेदनशीलतेलाच हादरा दिला आहे. अकरा वर्षांच्या बेशुद्ध मुलीच्या उपचारासाठी रुग्णवाहिकेच्या डिझेलचे पैसे मागितल्याचा प्रसंग, डॉक्टरांची अरेरावीची भाषा आणि अखेर मुलीला खांद्यावर घेऊन निघालेला हतबल बाप—हे सगळे व्हिडिओतून समोर आले आहे. या प्रकरणात वैद्यकीय अधिकारी डॉ. निलेश नारायण ढाकणे यांचा कार्यभार काढून घेण्यात आला असला, तरी या कारवाईने अनेक प्रश्न अनुत्तरित ठेवले आहेत.
बेशुद्ध मुलगी आणि हतबल बाप; मदतीच्या क्षणी पैशांचा प्रश्न!
२९ सप्टेंबर रोजी दिंद्रुड येथील जिल्हा परिषद शाळेत इयत्ता पाचवीत शिकणाऱ्या अकरा वर्षांच्या मुलीला अचानक फिट आली. ती बेशुद्ध पडली. शाळेचे मुख्याध्यापक मनोहर काटारे आणि सहकाऱ्यांनी वेळ न दवडता मुलीला दिंद्रुड प्राथमिक आरोग्य केंद्रात नेले.
मुलीची प्रकृती गंभीर असल्याने तिला दुसऱ्या रुग्णालयात हलवण्याचा सल्ला वैद्यकीय अधिकारी डॉ. निलेश नारायण ढाकणे यांनी दिला. मात्र, पुढे रुग्णवाहिकेच्या डिझेलच्या पैशांचा प्रश्न निर्माण झाला. मुलीच्या कुटुंबाकडे पैसे नसल्याने बेशुद्ध मुलगी आणि तिच्या नातेवाइकांना rugnavahika nakarli – रुग्णवाहिकेतून उतरावे लागल्याचे या घटनेच्या व्हिडिओतून समोर आले आहे.
ज्या मुलीला स्वतःच्या पायावर उभे राहण्याचेही भान नव्हते, तिला तिच्या बापाने खांद्यावर घेतले. तिची वृद्ध आजीही सोबत होती. मुलीला तातडीने उपचार मिळावेत, एवढीच त्या कुटुंबाची धडपड होती. पण या धडपडीत मदतीचा हात मिळण्याऐवजी त्यांना किती असहायतेला सामोरे जावे लागले, याची कल्पना या दृश्यातून येते.
‘सांभाळ होत नाही तर जन्माला कशाला घातलीत?’
या घटनेतील सर्वाधिक अस्वस्थ करणारा भाग म्हणजे डॉ. निलेश ढाकणे यांची बोलण्याची पद्धत. उपलब्ध व्हिडिओमध्ये पैशांवरून झालेली विचारणा आणि अरेरावीची भाषा दिसून येते. ‘सांभाळ होत नाही तर जन्माला कशाला घातलीत?’ अशा आशयाचे शब्द वापरले जाणे हा केवळ बोलण्याच्या पद्धतीचा प्रश्न नाही; तो संकटात सापडलेल्या माणसाच्या स्वाभिमानाचा आणि मानवी संवेदनांचा प्रश्न आहे.
ज्या बापाच्या पत्नीचे छत्र हरपले आहे, जो रोजंदारी करून चार मुलांचा सांभाळ करतो, त्याच्या आर्थिक परिस्थितीची जाणीव ठेवणे अपेक्षित नव्हते का? मुलीच्या आजारपणाने आधीच हादरलेल्या कुटुंबाला शब्दांनी आणखी जखमी करण्याची गरज काय होती?
डॉक्टरांचे काम केवळ औषधोपचार करणे एवढ्यापुरते मर्यादित नाही. रुग्ण आणि नातेवाईक भीतीने, वेदनेने आणि असहायतेने ग्रासलेले असताना त्यांच्याशी माणुसकीने वागणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे. सरकारी आरोग्य केंद्रात येणारा प्रत्येक माणूस श्रीमंत असेलच असे नाही. गरीब माणसाकडे पैसे नसतील; पण त्याच्या मुलाच्या जीवाची किंमत कमी होत नाही.
एका बापाची व्यथा; प्रशासनानेही उत्तर द्यावे!
rugnavahika nakarli या घटनेतील बापाची व्यथा केवळ एका कुटुंबाची वेदना नाही. सरकारी रुग्णालयांवर विश्वास ठेवून उपचारासाठी येणाऱ्या असंख्य गरीब कुटुंबांच्या मनात निर्माण होणाऱ्या प्रश्नांचे ते प्रतीक आहे. संकटाच्या वेळी सरकारी आरोग्य यंत्रणा आधार देणार नसेल, तर सामान्य माणसाने जायचे कुठे?
रुग्णवाहिकेच्या डिझेलसाठी पैसे मागण्याची परिस्थिती नेमकी कशी निर्माण झाली? बेशुद्ध मुलीला रुग्णवाहिकेतून उतरवण्याचा निर्णय कोणी घेतला? अशा वेळी रुग्णाला तातडीने दुसऱ्या रुग्णालयात पोहोचवण्याची पर्यायी व्यवस्था करण्याची जबाबदारी कोणाची होती? या प्रश्नांची उत्तरे चौकशीतून स्पष्ट झाली पाहिजेत.
व्हिडिओमध्ये दिसणाऱ्या बाबींची निष्पक्ष तपासणी करून घटनेची संपूर्ण वस्तुस्थिती समोर आणणे आवश्यक आहे. केवळ आदेश काढून प्रकरण संपवण्याऐवजी जबाबदारी निश्चित झाली पाहिजे. कारण हा विषय एका अधिकाऱ्याच्या पदापुरता मर्यादित नाही; तो आपत्कालीन आरोग्यसेवेच्या कार्यपद्धतीशी संबंधित आहे.
डॉ. निलेश ढाकणे यांचा कार्यभार काढला; पुढे काय?
या घटनेची दखल घेत जिल्हा परिषद बीडच्या आरोग्य विभागाने डॉ. निलेश नारायण ढाकणे यांचा दिंद्रुड प्राथमिक आरोग्य केंद्रातील वैद्यकीय अधिकारी पदाचा कार्यभार तातडीने काढून घेतला आहे. त्यांच्याविरुद्ध महाराष्ट्र नागरी सेवा (शिस्त व अपील) नियम, १९७९ अंतर्गत शिस्तभंगाची कारवाई करण्याचा प्रस्ताव आरोग्य सेवा आयुक्त, मुंबई यांच्याकडे उपसंचालक, आरोग्य सेवा, लातूर यांच्यामार्फत पाठवण्यात आला आहे. शासनाच्या पुढील आदेशापर्यंत त्यांचे मुख्यालय जिल्हा परिषद बीडच्या आरोग्य विभागात निश्चित करण्यात आले आहे.
आरोग्य विभागाने रुग्णसेवेतील निष्काळजीपणा सहन केला जाणार नसल्याचे स्पष्ट केले आहे. मात्र, येथे एक बाब महत्त्वाची आहे—कार्यभार काढून घेणे म्हणजे अंतिम शिस्तभंगाची शिक्षा नव्हे. पुढील चौकशी आणि शासनाच्या निर्णयानंतरच अंतिम कारवाई स्पष्ट होईल.
त्यामुळे प्रशासनाने या प्रकरणाची चौकशी किती गांभीर्याने केली, व्हिडिओतील बाबींची पडताळणी कशी झाली आणि रुग्णवाहिका सेवेच्या नियमांनुसार जबाबदारी कोणाची ठरते, हे जनतेसमोर स्पष्ट करणे गरजेचे आहे. केवळ तात्पुरती प्रशासकीय कारवाई करून जनतेच्या प्रश्नांवर पडदा पडू नये.
प्रश्न एका डॉक्टरचा नाही; सरकारी आरोग्य व्यवस्थेच्या संवेदनशीलतेचा आहे!
पुरोगामी महाराष्ट्रात एखाद्या गरीब बापाला आपल्या बेशुद्ध मुलीला खांद्यावर घेऊन उपचारासाठी निघावे लागणे, ही केवळ हृदयद्रावक घटना नाही; ती सार्वजनिक आरोग्यसेवेच्या जबाबदारीची कसोटी आहे. सरकारी रुग्णालय हे गरिबांसाठी शेवटचा आधार असते. तिथेही पैशांमुळे मदतीचा मार्ग अडत असेल, तर व्यवस्थेने स्वतःकडे कठोरपणे पाहण्याची वेळ आली आहे.
त्या बापाला त्या क्षणी मोठी मदत नको होती; आपल्या मुलीला वेळेवर उपचार मिळावेत, एवढीच अपेक्षा होती. मुलगी बेशुद्ध असताना तिच्या वडिलांना आर्थिक असहायतेची जाणीव करून देण्याऐवजी तिला सुरक्षितपणे पुढील उपचारासाठी पोहोचवणे हेच प्राधान्य असायला हवे होते.
बेशुद्ध मुलीला खांद्यावर घेऊन जाणाऱ्या त्या बापाच्या वेदनेचे उत्तर केवळ कार्यभार काढण्याच्या आदेशात मिळणार नाही. या घटनेची निष्पक्ष चौकशी, जबाबदारीचे स्पष्ट निर्धारण आणि नियमानुसार योग्य कारवाई झाली, तरच आरोग्य व्यवस्थेवरील जनतेचा विश्वास टिकवण्याच्या दिशेने पाऊल पडेल.
कारण शेवटी प्रश्न डॉ. निलेश ढाकणे यांच्या पदाचा नाही; प्रश्न आहे—संकटात सापडलेल्या एका गरीब बापाला आणि त्याच्या बेशुद्ध मुलीला वेळेवर मदत मिळाली का, आणि अशा प्रसंगात पुन्हा कोणत्याही कुटुंबाला अशी वेळ येऊ नये यासाठी प्रशासन काय करणार? असे प्रश्न विचारले जाऊ लागले आहेत.
या rugnavahika nakarli प्रकरणावर बीड जिल्ह्यात संताप व्यक्त केला जात आहे. प्रत्यक्षदर्शींच्या माहितीनुसार ही rugnavahika nakarli beed ची घटना गंभीर आहे. प्रशासनाने या rugnavahika nakarli प्रकरणाची तात्काळ चौकशी करावी अशी मागणी नागरिक करत आहेत. या rugnavahika nakarli घटनेमुळे आरोग्य यंत्रणेचा बोजवारा उडाला आहे.
अधिक वाचा: महाराष्ट्रातील इतर महत्त्वाच्या बातम्या आणि बीड जिल्ह्याच्या सर्व बातम्या
अधिकृत माहितीसाठी पहा: राष्ट्रीय आरोग्य अभियान (NHM) – अधिकृत वेबसाईट
