मुंबई — शिवसेना पक्ष आणि धनुष्यबाण चिन्हावरील हक्काच्या लढाईचा निकाल कधी लागणार, याकडे संपूर्ण देशाचे लक्ष लागले आहे. गेल्या चार वर्षांपासून सर्वोच्च न्यायालयात सुरू असलेली ही कायदेशीर लढाई आता निर्णायक टप्प्यात पोहोचली आहे. येत्या 30 ऑक्टोबरपर्यंत सुनावणी पूर्ण करण्याचे संकेत सर्वोच्च न्यायालयाने दिल्याचे वृत्त आहे. त्यामुळे सुनावणी संपल्यानंतर निकालाच्या दिशेने महत्त्वाच्या घडामोडी घडण्याची शक्यता आहे.
या निकालातून एकनाथ शिंदे आणि उद्धव ठाकरे यांच्या राजकीय भवितव्याबाबत महत्त्वाचे चित्र स्पष्ट होऊ शकते. शिवसेना पक्षावरील हक्क, धनुष्यबाण चिन्हाचा वाद आणि पक्षांतरासंदर्भातील घटनात्मक प्रश्नांवर न्यायालय काय भूमिका घेते, याकडे राजकीय वर्तुळाचे लक्ष आहे.
30 ऑक्टोबरपर्यंत सुनावणी पूर्ण करण्याचे संकेत
पश्चिम बंगालमधील मतदारयादीच्या विशेष सखोल पुनरीक्षणासंदर्भातील (SIR) प्रकरणाची सुनावणी लवकर घेण्याची विनंती न्यायालयात करण्यात आली होती. त्यावेळी शिवसेना पक्ष आणि चिन्हाच्या प्रकरणाची सुनावणी 30 ऑक्टोबरपर्यंत पूर्ण करायची असल्याची तोंडी टिप्पणी सर्वोच्च न्यायालयाने केल्याचे वृत्त आहे. शिवसेनेच्या प्रकरणानंतर बंगालमधील SIR प्रकरणाकडे लक्ष दिले जाईल, असे न्यायालयाने सूचित केल्याचे सांगितले जात आहे.
मात्र, 30 ऑक्टोबर ही सुनावणी पूर्ण करण्याची संभाव्य मुदत आहे. त्याच दिवशी किंवा त्यानंतर लगेच अंतिम निकाल लागेल, असे अद्याप निश्चित झालेले नाही.
शिंदे गटाचा युक्तिवाद सुरू; 13 ऑक्टोबरला अपात्रतेच्या मुद्द्यावर बाजू
सरन्यायाधीश सूर्यकांत यांच्या अध्यक्षतेखालील खंडपीठासमोर या प्रकरणाची सुनावणी सुरू आहे. शिंदे गटाच्या वतीने ज्येष्ठ वकील नीरज कौल युक्तिवाद करत आहेत. उपलब्ध माहितीनुसार, पक्षचिन्हाच्या मुद्द्यावरील त्यांचा युक्तिवाद पूर्ण झाला असून, 13 ऑक्टोबर रोजी अपात्रतेच्या मुद्द्यावर युक्तिवाद होण्याची शक्यता आहे.
यानंतर निवडणूक आयोग आणि विधानसभा अध्यक्षांच्या बाजूनेही युक्तिवाद होऊ शकतो. सर्व बाजूंचे म्हणणे ऐकल्यानंतरच न्यायालय पुढील निर्णयप्रक्रिया निश्चित करेल.
न्यायालयाचा सवाल शिंदे गटासाठी महत्त्वाचा
सुनावणीदरम्यान न्यायमूर्ती बागची यांनी निवडणूक आयोगाच्या निर्णयासंदर्भात वारंवार प्रश्न उपस्थित केल्याचे वृत्त आहे. शिंदे गटाला शिवसेना पक्षाचे नाव आणि धनुष्यबाण चिन्ह देण्याऐवजी निवडणूक आयोगासमोर अन्य पर्याय उपलब्ध होते का, असा प्रश्न न्यायालयाने उपस्थित केल्याचे सांगितले जात आहे.
निवडणूक आयोगाने अन्य पर्यायांचा विचार केला होता का, हा मुद्दा या प्रकरणात महत्त्वाचा ठरू शकतो. मात्र, न्यायालयाच्या प्रश्नांवरून अंतिम निकालाचा निष्कर्ष काढणे घाईचे ठरेल. या मुद्द्यावर दोन्ही बाजूंचे युक्तिवाद आणि न्यायालयाचे अंतिम निरीक्षण निर्णायक ठरू शकते.
निकालाचा महाराष्ट्राच्या राजकारणावर परिणाम?
शिवसेना पक्ष आणि चिन्हाचा वाद हा केवळ दोन गटांमधील राजकीय संघर्ष नाही. पक्षांतर, विधिमंडळातील बहुमत, राजकीय पक्षाची ओळख आणि निवडणूक आयोगाच्या अधिकारांशी संबंधित अनेक महत्त्वाचे प्रश्न या प्रकरणाशी जोडलेले आहेत.
त्यामुळे सर्वोच्च न्यायालयाचा निर्णय भविष्यात अशा प्रकारच्या राजकीय वादांसाठी मार्गदर्शक ठरू शकतो. एकनाथ शिंदे आणि उद्धव ठाकरे यांच्या राजकीय भूमिकांवरही या निकालाचे परिणाम होण्याची शक्यता आहे.
आता 13 ऑक्टोबरच्या सुनावणीत शिंदे गट अपात्रतेच्या मुद्द्यावर कोणते युक्तिवाद करतो आणि 30 ऑक्टोबरपर्यंत सुनावणी पूर्ण होते का, याकडे लक्ष लागले आहे. त्यानंतरच या बहुचर्चित प्रकरणातील पुढील दिशा स्पष्ट होईल.
