नवी दिल्ली — 2014, 2019 आणि 2024 च्या लोकसभा निवडणुकांनंतर केंद्रात भाजपच्या नेतृत्वाखालील सरकार सत्तेत आले. नरेंद्र मोदी यांच्या नेतृत्वाखाली सध्या केंद्रात तिसरे सरकार कार्यरत आहे. मात्र, या सलग निवडणूक विजयांच्या पार्श्वभूमीवर आता लोकसभेतील विरोधी पक्षनेते राहुल गांधी यांनी गंभीर सवाल उपस्थित केले आहेत. निवडणूक प्रक्रियेत ‘वोटचोरी’ झाल्याचा आरोप करत राहुल गांधी यांनी मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार यांच्या राजीनाम्याची मागणी केली आहे.
गुरुवारी (24 सप्टेंबर) नवी दिल्ली येथे घेतलेल्या पत्रकार परिषदेत राहुल गांधी यांनी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी, केंद्रीय गृहमंत्री अमित शाह आणि निवडणूक आयोगावर जोरदार हल्लाबोल केला. निवडणूक आयोगाच्या कार्यपद्धतीवर प्रश्न उपस्थित करत त्यांनी देशातील लोकशाही आणि संविधानाच्या व्यवस्थेवर गंभीर परिणाम होत असल्याचा आरोप केला.
दोन निवडणूक आयुक्तांच्या आक्षेपांवरून राहुल गांधींचा निशाणा
निवडणूक आयोगातील अंतर्गत मतभेदांच्या वृत्ताचा संदर्भ देत राहुल गांधी यांनी ज्ञानेश कुमार यांच्या भूमिकेवर प्रश्न उपस्थित केले. Indian Express च्या अहवालानुसार, निवडणूक आयुक्त सुखबीर सिंह संधू आणि विवेक जोशी यांनी मतदार यादी, डेटाबेसमधील बदल आणि विशेष गहन पुनरिक्षण म्हणजेच SIR प्रक्रियेशी संबंधित काही निर्णयांवर 10 महिन्यांच्या कालावधीत किमान 14 वेळा आक्षेप नोंदवले होते.
याच पार्श्वभूमीवर राहुल गांधी यांनी निवडणूक आयोगाच्या निर्णय प्रक्रियेवर गंभीर प्रश्न उपस्थित केले. मात्र, निवडणूक आयोगाने हे आक्षेप आणि अंतर्गत नोंदी ही संस्थेच्या नियमित कामकाजाचा भाग असल्याचे स्पष्ट केले असून, अंतिम निर्णय एकमताने झाल्याचे म्हटले आहे.
‘ज्ञानेश कुमार यांनी तात्काळ राजीनामा द्यावा’
राहुल गांधी यांनी मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार यांच्या राजीनाम्याची मागणी केली. त्यांच्या म्हणण्यानुसार, निवडणूक आयोगाने स्वतंत्रपणे काम करणे अपेक्षित असताना त्याच्या कार्यपद्धतीबाबत गंभीर प्रश्न निर्माण झाले आहेत.
‘वोटचोरी’चा आरोप करत राहुल गांधी यांनी हा प्रकार केवळ निवडणुकीपुरता मर्यादित नसून त्याचा परिणाम कायदे आणि संस्थात्मक व्यवस्थेवरही होतो, असा दावा केला. त्यांच्या मते, मतदारांच्या अधिकारांवरच प्रश्नचिन्ह निर्माण झाल्यास त्यातून पुढे ‘कायदे चोरी’ आणि ‘संस्था चोरी’ची परिस्थिती निर्माण होते.
मोदी-शाहांवरही राहुल गांधींचे गंभीर आरोप
पत्रकार परिषदेत राहुल गांधी यांनी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि केंद्रीय गृहमंत्री अमित शाह यांच्यावरही गंभीर आरोप केले. ज्ञानेश कुमार यांची नियुक्ती मोदी आणि शाह यांच्या नेतृत्वाखालील सरकारच्या काळात झाल्याचा संदर्भ देत त्यांनी निवडणूक आयोगाच्या स्वायत्ततेवर प्रश्न उपस्थित केला.
राहुल गांधी यांनी महाराष्ट्र, हरियाणा आणि इतर राज्यांतील निवडणुकांचा संदर्भ देत सत्ताविरोधी लाट असताना भाजपला सातत्याने निवडणुकांमध्ये यश कसे मिळत आहे, असा सवाल केला. 2024 च्या लोकसभा निवडणुकीतही ‘वोटचोरी’ झाल्याचा आरोप त्यांनी केला. हे राहुल गांधी यांनी केलेले राजकीय आरोप असून, त्यावर संबंधित संस्थांची स्वतंत्र भूमिका महत्त्वाची ठरते.
सत्ताविरोधी लाट मग भाजपला का नाही?
राहुल गांधी यांनी भारतीय राजकारणातील सत्ताविरोधी लाटेचा मुद्दाही उपस्थित केला. इंदिरा गांधी यांच्यासह अनेक सरकारांना सत्ताविरोधी वातावरणाचा सामना करावा लागला, असे सांगत त्यांनी नरेंद्र मोदी, अमित शाह आणि भाजपला त्याचा परिणाम का जाणवत नाही, असा प्रश्न उपस्थित केला.
त्यांच्या मते, निवडणूक प्रक्रियेतील कथित अनियमिततेमुळे मतदारांच्या अधिकारांवर परिणाम होत असेल तर त्याचा थेट संबंध लोकशाही व्यवस्थेशी जोडला जातो. त्यामुळे निवडणूक आयोगाच्या कामकाजाची पारदर्शकता आणि स्वायत्तता हा आता देशातील महत्त्वाचा राजकीय मुद्दा बनला आहे.
दरम्यान, निवडणूक आयोगाने SIR संदर्भातील निर्णयांना कायदेशीर आधार असल्याचे सांगत अंतिम निर्णय एकमताने झाल्याचे स्पष्ट केले आहे. त्यामुळे राहुल गांधींचे आरोप आणि निवडणूक आयोगाची भूमिका यामुळे आगामी काळात हा वाद आणखी तीव्र होण्याची शक्यता आहे.
