यंत्राच्या मदतीने माणसाच्या हृदयाची धडधड; जीवदान देणारा प्रयोग यशस्वी

नवी दिल्ली — आजच्या अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाच्या जगात सर्व काही शक्य आहे. देशात पहिल्यांदाच मानवामध्ये ‘यांत्रिक ह्रदय’ यशस्वीरित्या बसवण्यात आल्याची बातमी समोर आली आहे. होय, चकित झालात ना… एका महिला रुग्णामध्ये यांत्रिक हृदय बसवून नवीन जीवनदान देण्यात आले.

दिल्ली कॅन्टमधील आर्मी हॉस्पिटलने पहिल्यांदाच लेफ्ट वेंट्रिक्युलर असिस्ट डिव्हाइस (LVAD) बसवून इतिहास रचला. ही प्रक्रिया हार्टमेट 3 डिव्हाइस वापरुन करण्यात आली. हृदयविकाराच्या शेवटच्या टप्प्यातील रुग्णांसाठी हे डिव्हाइस वरदानापेक्षा कमी नाही, असे संरक्षण मंत्रालयाने म्हटले आहे. महिला रुग्णामध्ये यांत्रिक हृदय बसवून एका निवृत्त सैनिकाची पत्नी असलेल्या 49 वर्षीय महिलेला जीवनदान देण्यात आले. गेल्या दोन वर्षांपासून त्या हृदय प्रत्यारोपणाचा प्रतिक्षेत होत्या.

मानवांमध्ये यांत्रिक हृदय कसे कार्य करते?

तज्ञांनी सांगितले की, महिला रुग्णाच्या डाव्या वेंट्रिकलने ब्लड पंप करणे जवळजवळ बंद केले होते. तिचा जीव वाचवण्याचा एकमेव पर्याय म्हणजे हृदय प्रत्यारोपण होते. मात्र, हार्टमेट डिव्हाइसच्या मदतीने ब्लड पंपिंग पूर्ववत करता आले. तिचा जीव वाचवण्यासाठी रुग्णालयाने हे करण्याचा निर्णय घेतला. दरम्यान, इम्प्लांटेशननंतर महिलेला हृदय प्रत्यारोपणाची आवश्यकता भासणार नाही कारण हे डिव्हाइस दीर्घकाळ काम करेल आणि तिला निरोगी ठेवेल.
रुग्णाची प्रकृती आता कशी आहे?

यांत्रिक हृदय शस्त्रक्रियेनंतर, महिला रुग्णाची प्रकृती आता स्थिर आहे. सध्या त्या डॉक्टरांच्या देखरेखीखाली आहेत. लवकरच त्या ठणठणीत होतील असेल डॉक्टरांकडून सांगण्यात आले आहे. आर्मी हॉस्पिटल (आर अँड आर) मधील तज्ञ डॉक्टरांच्या टीमची ही महत्त्वपूर्ण कामगिरी मानली जात आहे. यामुळे भविष्यात हृदय उपचारांसाठी अनेक पर्याय खुले होऊ शकतात.
यांत्रिक हृदय आधीपासून जगभरात वापरात आहे का?

भारतात पहिल्यांदाच यांत्रिक हृदय बसवण्यात आले आहे. तथापि, असे प्रयोग यापूर्वी जागतिक स्तरावर केले गेले आहेत. हे डिव्हाइस अमेरिकेसह अनेक देशांमध्ये आधीपासून वापरले जात आहे. जगभरातील 18,000 हून अधिक लोकांमध्ये हे डिव्हाइस बसवण्यात आले आहे. विशेष म्हणजे, ते पूर्णपणे ठणठणीत आहेत. हे डिव्हाइस सर्व वापरकर्त्यांसाठी चांगले काम करत आहे.